Belgische porceleinkaarten
Porseleinkaarten zijn luxe, glanzende visite- en reclamekaarten uit de 19e eeuw die met een specifieke lithografische techniek werden gedrukt. België was destijds het absolute wereldwijde centrum voor de productie van deze kaarten. Hoewel de naam anders doet vermoeden, zijn ze niet gemaakt van porselein, maar hebben ze hun kenmerkende, spiegelgladde glans te danken aan een chemische deklaag van porseleinaarde en loodwit op dun karton.
Belangrijkste kenmerken van porseleinkaarten:
- Ze dienden als visitekaartjes, reclamekaarten voor winkels en fabrieken, menukaarten, uitnodigingen en concertprogramma's. Ze golden ze als een belangrijk statussymbool voor de rijke burgerij en industriëlen.
- Bloeiperiode (ca. 1825 – 1875): De productie viel grotendeels samen met de regeerperiode van de Belgische koning Leopold I.
Steden als Gent, Brussel en Brugge waren de belangrijkste productiecentra.
- Een bijzonder kenmerk is de extreme duurzaamheid. Zelfs na meer dan 150 jaar hebben deze kaarten hun spierwitte, porseleinachtige glans behouden en zijn ze nauwelijks vergeeld.
Waarom verdwenen ze?
Rond 1870-1875 stopte de productie vrij abrupt. Men ontdekte dat de gebruikte materialen—met name de loodoxiden in de deklaag en de fijne kleur- en goudpoeders—extreem giftig waren voor de drukkers die de kaarten met de hand moesten polijsten en bedrukken. Hierdoor werd de techniek verboden of vervangen door veiligere alternatieven.